به گزارش روابط عمومی و امور بین‌الملل سازمان بهزیستی کشور، سیدجواد حسینی در نشست تخصصی هفته ملی کودک با شعار لبخند کودکان الفبای وطن که امروز با حضور عسگر جلالیان معاون حقوق بشر و امور بین‌الملل وزارت دادگستری، حامد برکاتی معاون ستاد ملی جمعیت و جمعی از مسئولان برگزار شد با تأکید بر ضرورت بازنگری در وضعیت حقوق کودکان اظهار کرد: حقوق کودک در اسناد بین‌المللی و قوانین داخلی،پ از جمله اعلامیه جهانی حقوق بشر، کنوانسیون حقوق کودک و قانون حمایت از اطفال و نوجوانان مورد توجه قرار گرفته است اما مسئله اساسی این است که این حقوق تا چه اندازه در زندگی واقعی کودکان تحقق یافته‌اند.
وی با اشاره به سه حوزه اساسی آموزش، سلامت و حقوق کودکان افزود: برای ارزیابی وضعیت کودکان باید بررسی کنیم که در هر یک از این حوزه‌ها چه حقوقی برای آنان به رسمیت شناخته شده و چه میزان از این حقوق در عمل محقق شده است.
حق حیات، سلامت و هویت نخستین حقوق کودکان
حسینی با اشاره به حق بقا و سلامت زیستی کودکان گفت: حق حیات و صیانت از کودک از دوران پیش از تولد تا ۱۸سالگی از حقوق اساسی است. دسترسی به خدمات سلامت، بهداشت و تغذیه مناسب و همچنین برخورداری از هویت رسمی و قانونی، نام و تابعیت از جمله حقوقی است که باید برای همه کودکان تضمین شود. تحقق حقوق کودک تنها به زنده ماندن و تأمین نیازهای اولیه محدود نیست بلکه باید زمینه رشد و بالندگی همه‌جانبه کودکان نیز فراهم شود.
حسینی با تأکید بر حق آموزش کودکان اظهار کرد: همه کودکان باید به آموزش رایگان، فراگیر، برابر و بدون تبعیض دسترسی داشته باشند و از معلم، کتاب و امکانات آموزشی مناسب برخوردار شوند. در کنار دسترسی به آموزش، کیفیت و اثربخشی آن نیز اهمیت دارد و هر کودک باید از آموزش استاندارد بهره‌مند شود.
وی یکی از چالش‌های نظام آموزشی را کم‌توجهی به اقتضائات دوران کودکی دانست و افزود: نظام تعلیم و تربیت نباید با فشارهای آموزشی و تأکید افراطی بر نمره و رقابت فرصت کودکی کردن را از کودکان بگیرد و آنان را از سنین پایین با انتظارات و فشارهایی مواجه کند که متناسب با مرحله رشدشان نیست.
رئیس سازمان بهزیستی کشور با تأکید بر ضرورت ایجاد مدرسه بدون شکست گفت: دوران کودکی نباید به تجربه مداوم شکست تبدیل شود. مدرسه باید محیطی باشد که هر کودک متناسب با استعدادها و توانایی‌های خود فرصت تجربه موفقیت، یادگیری و رشد را داشته باشد.
حسینی با اشاره به ابعاد مختلف فقر آموزشی اظهار کرد: فقر آموزشی در سطح جهان و ایران ابعاد مختلفی دارد، بخشی از کودکان با محدودیت دسترسی به امکانات آموزشی مواجه‌اند و گروهی نیز با وجود حضور در مدرسه، از آموزش باکیفیت برخوردار نیستند.
حقوق فراموش‌شده
حسینی با اشاره به ضرورت توجه به رشد عاطفی و اجتماعی کودکان گفت: پرورش کودک در محیط گرم، امن و حمایتگر خانواده و برخورداری از فرصت بازی، تفریح و فراغت بخشی از حقوق اساسی است و نباید این نیازها در سایه توجه صرف به آموزش رسمی و تأمین نیازهای مادی نادیده گرفته شوند.
وی با اشاره به محدودیت‌های زندگی شهری و تغییر سبک زندگی خانواده‌ها افزود: برخی شرایط از جمله محدودیت فضای زندگی و کاهش امکان تحرک و بازی، فرصت‌های کودکان برای تجربه محیط پیرامونی و تعامل اجتماعی را کاهش داده است. از سوی دیگر حضور گسترده کودکان در فضای مجازی نیز ضرورت توجه به نیازهای رشدی، عاطفی و اجتماعی آنان را بیشتر می‌کند.
رئیس سازمان بهزیستی کشور همچنین بر ضرورت پرورش خلاقیت و توجه به تفاوت‌های فردی کودکان تأکید کرد و گفت: آموزش نباید برای همه کودکان به شکلی یکسان و بدون توجه به استعدادها، توانایی‌ها و نیازهای متفاوت آنان اجرا شود بلکه باید زمینه یادگیری متناسب با ویژگی‌های هر کودک فراهم شود.
حمایت از کودکان در بحران و تقویت خانواده‌محوری
حسینی با اشاره به حق برخورداری کودکان از حمایت در شرایط اضطرار و بحران اظهار کرد: حمایت از کودکانی که از خانواده محروم‌اند یا در خانواده‌های دارای شرایط نامناسب زندگی می‌کنند باید با رویکردی مبتنی بر حفظ منافع عالیه کودک دنبال شود باید تا حد امکان زمینه رشد کودک در محیط خانواده فراهم شود و مداخلات حمایتی به‌گونه‌ای طراحی شوند که از جدایی غیرضروری کودک از خانواده جلوگیری کنند.
رئیس سازمان بهزیستی کشور با اشاره به برنامه‌های این سازمان برای ارتقای کیفیت خدمات مراکز نگهداری و شبه‌خانواده گفت: توانمندسازی این مراکز، توسعه برنامه‌های حمایتی و آموزشی و ایجاد پیوندهای عاطفی و اجتماعی پایدار برای کودکان از جمله اقداماتی است که باید در مسیر تحقق حقوق آنان دنبال شود.
حقوق کودکان در مخاصمات مسلحانه؛ از اسناد تا اجرای واقعی
حسینی با تأکید بر ضرورت حمایت از کودکان در شرایط جنگی گفت: کودکان در مخاصمات مسلحانه نیز از حقوق مسلم برخوردارند اما آنچه در جنگ‌غزه و در جریان جنگ علیه ایران رخ داد، خلاف آن را نشان می‌دهد و این موضوع مطرح است که علاوه بر نوشتن اسناد، اجرای آن‌ها از اهمیت بیشتری برخوردار است.
وی با اشاره به شهادت کودکان در مدرسه شجره طیبه و حمله به عروسی در جریان جنگ اخیر اظهار کرد: حقوق کودکان در اسناد بین‌المللی به‌روشنی مورد تأکید قرار گرفته است اما صرف تدوین و تصویب قوانین کافی نیست و مهم‌تر از نوشتن حقوق، اجرای آن‌ها و پاسخ‌گو کردن مسئولان در برابر نقض این حقوق است.
رئیس سازمان بهزیستی کشور افزود: حمایت از کودکان در شرایط جنگی باید به یک مطالبه جدی جهانی تبدیل شود و جامعه بین‌المللی برای جلوگیری از تکرار چنین حوادثی و حمایت مؤثر از کودکان اقدام کند.
چهار چرخش اساسی در رویکرد به حقوق کودک
حسینی با اشاره به ضرورت تحول در سیاست‌ها و برنامه‌های حوزه کودک گفت: تحقق حقوق کودکان به تغییر رویکرد در نظام حمایت اجتماعی نیاز دارد. در این مسیر، باید از مراقبت صرف به سمت توانمندسازی و جایگزینی خانواده حرکت کنیم و به‌جای تمرکز بر مداخله پس از وقوع بحران، پیشگیری فعال را در اولویت قرار دهیم.
وی ادامه داد: همچنین باید از توجه صرف به نیازهای مادی کودکان عبور کنیم و نیازهای عاطفی، روانی، اجتماعی، آموزشی و رشدی آنان را نیز در نظر بگیریم. در کنار این تغییرات حرکت از نگاه جزیره‌ای به سمت حکمرانی شبکه‌ای و همکاری میان دستگاه‌ها و نهادهای فعال در حوزه کودک ضروری است.
رئیس سازمان بهزیستی کشور با اشاره به رویکردهای مبنایی این تحول اظهار کرد: رویکرد سرمایه‌گذاری اجتماعی، رویکرد حقوق‌محور مبتنی بر کرامت انسانی و رویکرد بوم‌شناختی و سیستمی از جمله مبانی مورد توجه در این مسیر هستند تا همه ظرفیت‌های جامعه برای تحقق حقوق کودکان به کار گرفته شوند.
حسینی در پایان تأکید کرد: حقوق کودک نباید موضوعی تشریفاتی یا ویترینی تلقی شود بلکه باید آن را میثاقی ملی برای تحقق عدالت و پیشرفت دانست. آینده جامعه به میزان توجه امروز ما به حقوق، سلامت، آموزش، امنیت و شکوفایی کودکان وابسته است.
نظر شما